Gottfried Leibniz
Meer info
- Geboren
- Overleden
- Bekend van
- De staffelrekenmachine, binaire notatie, de notatie van de differentiaalrekening
- Nationaliteit
- Duits
De filosoof die geschillen wilde beslechten met de woorden ‘laten we rekenen’, en die zowel het talstelsel als de machine naliet die dat drie eeuwen later half mogelijk maakten.
Jurist, diplomaat, bibliothecaris in Hannover, wiskundige. Hij ontwikkelde de differentiaalrekening parallel aan Newton, verloor het prioriteitsgeschil door politiek en niet door wiskunde, en kreeg toch het laatste woord: de dx en het integraalteken zijn van hem. In 1673 demonstreerde hij de staffelrekenmachine aan de Royal Society in Londen, de eerste getande rekenmachine die alle vier de hoofdbewerkingen beheerste. De staffelwals bleef tot ver in de twintigste eeuw in commerciële rekenmachines zitten.
In 1703 publiceerde hij Explication de l'Arithmétique Binaire: alles in nullen en enen, met de verheugde opmerking dat de Chinese hexagrammen van de I Tjing hetzelfde schema leken te gebruiken. Hij bouwde er niets mee, en niet zonder reden: binair is hopeloos voor hoofdrekenen en wordt pas nuttig als iets rekent dat precies twee toestanden kan onderscheiden. De grotere ambitie, de characteristica universalis, was een formele taal waarin een betoog door berekening kon worden beslecht. Die staat nog open, al namen Boole en Frege de draad op.