Fair use
Het Amerikaanse recht om auteursrechtelijk beschermd materiaal zonder toestemming te gebruiken, per geval beoordeeld aan de hand van een toets met vier factoren.
De leer ontstond uit Amerikaanse jurisprudentie van de 19e eeuw en werd in 1976 vastgelegd in de Copyright Act. Rechters wegen het doel van het gebruik, de aard van het werk, hoeveel is overgenomen en het effect op de markt voor het origineel. „Transformatief" gebruik – iets nieuws maken in plaats van een kopie – weegt zwaar. Het resultaat is flexibel en daardoor onvoorspelbaar: of het fair use was, hoor je pas als het vonnis er ligt.
Fair use redde Google Books in 2015 en Android in Oracle v. Google in 2021, en dezelfde vier factoren zijn nu het strijdtoneel voor het trainen van AI op beschermde teksten. De EU kent geen equivalent, alleen een limitatieve lijst met uitzonderingen zoals citaatrecht en privékopie.