Widget toolkit
De bibliotheek met kant-en-klare knoppen, menu's, schuifbalken en tekstvelden, plus de event loop en indelingsregels die ze bijeenhouden, zodat een programma zijn interface nooit uit lijnen en rechthoeken hoeft op te bouwen.
Een vensterssysteem levert een rechthoek en een stroom muisklikken. Alles wat op een interface lijkt, komt uit de laag erboven. De Macintosh zette die laag in 1984 in rom en noemde haar de Toolbox; Windows bouwde de zijne in USER. X11 hield vast aan het principe het uiterlijk niet voor te schrijven, waardoor de toolkit daar een apart product en een strijdtoneel werd: Xt leverde het raamwerk, Athena het lelijke gratis alternatief, Motif en XView de twee commerciële kampen. Het woord widget zelf komt uit Xt, dat onderscheid maakte tussen widgets met een eigen X-venster en gadgets zonder.
De tweede golf werd in C++ en C geschreven voor de vrije desktops: Qt in 1995, GTK in 1997, FLTK in 1998, met Tk als de toolkit die elke scripttaal leende. De scheidslijn loopt tussen toolkits die alles zelf tekenen en er daardoor overal hetzelfde uitzien, zoals Qt, GTK en Swing van Java, en toolkits die de native besturingselementen van het platform omhullen, zoals wxWidgets en SWT. Cocoa is van Apple en geërfd van NeXT. Sinds de jaren 2010 worden de aanroepen vervangen door declaratieve beschrijvingen in QML, SwiftUI en Compose, en een flink deel van de desktopsoftware gebruikt in plaats daarvan een webbrowser als toolkit.