IT-lexicon › Hardware › Getijdenvoorspellingsmachine

Getijdenvoorspellingsmachine

Hardware Svenska → Bijgewerkt: 2026-10-04
Meer info
Maker
William Thomson (Lord Kelvin), met Edward Roberts en Alexander Légé
Jaar
1872
Type
Mechanische analoge computer

Fouriersynthese in messing: een draad over een dozijn katrollen die draaien op het tempo van maan en zon, en de som van hun beweging is een jaar aan getijden.

William Thomson bouwde de eerste in 1872–73 met Edward Roberts en instrumentmaker Alexander Légé. Elke getijcomponent — M2 voor de maan, S2 voor de zon en een dozijn andere — krijgt een eigen katrol, aangedreven door een tandwielpaar dat is gesneden voor de periode van die component en ingesteld op de amplitude die bij de haven in kwestie is gemeten. Een draad loopt over alle katrollen, zodat de totale lengte de som van de sinustermen is. Aan het eind rust een pen op een papierrol.

Een jaar getijden voor één haven kostte een paar uur draaien, tegenover maanden handwerk. Kelvins broer James Thomson had de bal-en-schijf-integrator bedacht die in de bijbehorende harmonische analysator zat — hetzelfde onderdeel waaruit Vannevar Bush zestig jaar later zijn differentiaalanalysator bouwde.

In 1944 berekende Arthur Doodson van het Liverpool Tidal Institute de getijden voor de landing in Normandië op twee van zulke machines, op basis van harmonische constanten voor een plaats die hij alleen Position Z mocht noemen. Pas in de jaren zestig werden de machines buiten dienst gesteld, toen computers eindelijk zowel sneller als goedkoper waren dan messing.

← Terug naar het lexicon