Antikythera-mechanisme
Meer info
- Uitgebracht
- ca. 100 v.Chr.
- Type
- Analoog rekenmechanisme
- Gevonden
- 1901, in een Romeins wrak bij Antikythera
Een bronzen uurwerk uit circa 100 v.Chr. dat de standen van de hemellichamen berekende – waarna veertien eeuwen lang niemand ter wereld iets mechanisch vergelijkbaars bouwde.
Sponsduikers haalden de klomp in 1901 omhoog, en decennialang lag hij in een museum als een aangevreten brok kalksteen met enkele tanden eruit stekend. Pas in 1974 liet Derek de Solla Price zien dat er minstens dertig in elkaar grijpende tandwielen in zaten. Röntgentomografie in 2005–2006 las de inscripties binnenin, zonder dat iemand het voorwerp hoefde te openen.
Een computer in programmeerbare zin was het niet. Het kon maar één ding, en dat deed het uitstekend: draai aan de hendel om een datum in te stellen, en de wijzerplaten toonden de standen van zon en maan, de maanfase, de vierjaarlijkse cyclus van de spelen en verduisteringen volgens de saroscyclus. Een paar excentrisch gekoppelde tandwielen volgde de ongelijke snelheid van de maan in haar baan.
Het ongemakkelijke aan de vondst is dat niets vergelijkbaars opduikt vóór de astronomische klokken van de late middeleeuwen. Ofwel verdween een hele werkplaatstraditie spoorloos, ofwel liep iemand op Rhodos opvallend ver voor op zijn tijdgenoten.