Alfabet kluczowany
Alfabet podstawieniowy, w którym słowo kluczowe określa kolejność liter.
Słowo kluczowe zapisuje się najpierw, pomijając powtórzone litery, a po nim resztę alfabetu w zwykłym porządku. Każda litera tekstu jawnego jest zastępowana literą stojącą w przemieszanym rzędzie na tej samej pozycji, na której w zwykłym alfabecie stoi litera jawna. To podstawienie monoalfabetyczne i ma tę samą słabość co wszystkie inne: analiza częstości ujawnia wzorzec. Kilkaset liter szyfrogramu zwykle wystarcza, by odtworzyć cały alfabet, niezależnie od słowa kluczowego.
Taką kolejność trudno odgadnąć człowiekowi, ale nie maszynie. Alfabet z 26 liter ma około 4 · 1026 permutacji, co brzmi imponująco, dopóki nie zauważymy, że analiza częstości nigdy nie musi ich przebierać po kolei. Szyfr Playfaira również opiera się na słowie kluczowym, ale w siatce 5×5 i na parach liter, przez co lepiej znosi proste zliczanie częstości.