Wayland
Modern displayserverprotocol voor Linux, van Kristian Høgsberg (2008). Opvolger van X11 (X.Org) en sinds circa 2022–2023 de standaard in Fedora, Ubuntu en Pop!_OS.
Ontwerpfilosofie: de compositor is de displayserver (bij X11 waren die gescheiden, met veel architectuurellende tot gevolg). Compositors: Mutter (GNOME), KWin (KDE), Sway (à la i3) en Hyprland (nadruk op animaties, populair op r/unixporn). XWayland is de compatibiliteitslaag voor X11-apps.
Beruchte pijnpunten: schermdelen (in 2024 opgelost met PipeWire), schermopname en NVIDIA-drivers (opgelost vanaf 2023). X11 leeft voort in embedded systemen en cad-werkstations die niet willen overstappen.