UPIC

Xenakis was architect voordat hij componist werd en dacht in grafieken. Bij zijn onderzoekscentrum CEMAMu bij Parijs bouwde hij een systeem rond een groot tekentablet en een elektromagnetische pen. Horizontaal was tijd, verticaal toonhoogte, en elke getekende lijn werd een stem. Golfvormen en omhullenden werden op dezelfde manier getekend en aan de lijnen toegewezen. Het eerste stuk dat ermee werd gemaakt, Mycènes Alpha, verscheen in 1978.

Vroege versies rekenden lang voordat er iets te horen was. Pas eind jaren tachtig, op een pc met speciale geluidshardware, kon je tegelijk tekenen en luisteren. UPIC werd even vaak in het onderwijs gebruikt als door componisten: kinderen begrijpen dat een stijgende lijn helderder klinkt lang voordat ze noten kunnen lezen. Het gratis programma IanniX uit de jaren 2000 zet hetzelfde idee voort.