Hybrid Logical Clock (HLC)
Een klok die fysieke tijd (de systeemklok) combineert met een logische teller, zodat tijdstempels dicht bij echte tijd liggen én gegarandeerd de causale volgorde respecteren. Gebruikt in CockroachDB, MongoDB en YugabyteDB, zonder atoomklokken.
Het probleem: zuiver fysieke klokken lopen uiteen (clock skew) en kunnen een verkeerde volgorde geven; zuiver logische klokken (Lamport) hebben geen verband met echte tijd. Een HLC pakt het beste van beide: de tijdstempel is max(fysieke tijd, laatst geziene tijdstempel) plus een logische teller die gelijke stempels uit elkaar houdt. Het resultaat is monotoon, legt causaliteit vast (veroorzaakt A iets in B, dan heeft B een hogere stempel) en blijft binnen een bekende afstand van de werkelijke tijd. Voordeel boven Spanners TrueTime: geen speciale hardware (gps of atoomklokken) nodig. Basis voor consistente snapshots en MVCC in gedistribueerde SQL-databases.