Klokafwijking (clock skew)
Het verschijnsel dat de klokken van verschillende servers net iets anders tonen, omdat kwartskristallen afwijken en NTP-synchronisatie niet perfect is. Een verraderlijke bron van bugs in gedistribueerde systemen die op tijdstempels vertrouwen om gebeurtenissen te ordenen.
Het probleem: loopt de klok van node A voor op die van node B, dan kan een gebeurtenis die in werkelijkheid later plaatsvond op B een lager tijdstempel krijgen, en dus een verkeerde volgorde. Een concreet gevaar: bij "Last-Write-Wins"-conflictoplossing kan de nieuwste update stilletjes verdwijnen omdat die toevallig een lager tijdstempel kreeg, en tijdgebonden locks of leases kunnen te vroeg of te laat verlopen. NTP houdt het verschil meestal binnen milliseconden, maar bij bijstellingen kan de klok springen (of zelfs achteruit lopen!). Oplossingen: monotone klokken voor tijdsduur, logische of hybride klokken (Lamport, HLC) voor volgorde, of expliciete onzekerheidsintervallen (Spanner TrueTime). Een fundamentele reden waarom "gebruik gewoon het tijdstempel" in gedistribueerde systemen gevaarlijk is.