El Ajedrecista

De automaat kende precies één stelling. Hij had koning en toren, de tegenstander een blote koning, en hij won altijd. De mens mocht zijn koning vrij plaatsen binnen een deel van het bord en daarna zetten zoals hij wilde; de machine antwoordde. De stukken hadden metalen contacten aan de onderkant en onder de velden lag bedrading: de automaat zag niets, hij sloot een stroomkring, en zo wist hij waar de koning stond.

Het spel was bewust ruw. Torres Quevedo codeerde een regelgestuurde routine die de blote koning rij voor rij naar de rand drong. Dat kostte vaak veel meer zetten dan nodig, maar het ging nooit mis. Bij een onwettige zet ging een lampje branden en na de derde stopte de machine helemaal. De tweede versie, in 1920 gebouwd door zijn zoon Gonzalo, had elektromagneten onder het bord om de stukken zelf te verplaatsen en een grammofoon die jaque mate aankondigde.

Hij werd in 1914 in Parijs getoond en het jaar daarop beschreven in Scientific American. Norbert Wiener speelde ertegen op een cybernetica-congres in Parijs in 1951, bijna veertig jaar na de bouw. Dat hij won is niet het interessante; het interessante is dat hij elke zet zelf bepaalde, iets wat geen eerdere schaakautomaat had gekund zonder een verborgen mens in de kast.