IT-lexicon › Infrastructuur › Compose-toets

Compose-toets

Infrastructuur Svenska → Bijgewerkt: 2026-10-09

De toets die de volgende twee aanslagen samenvoegt tot één teken – Compose, apostrof, e geeft é – een DEC-erfenis die X11 bewaarde als keysym Multi_key.

Het LK201-toetsenbord van DEC voor de VT220 had in 1983 een toets met het opschrift Compose Character: na het indrukken ging een lampje branden en werden de volgende twee toetsaanslagen gecombineerd volgens een tabel in de terminal. Sun bouwde een Compose-toets met eigen led in zijn toetsenborden, en X11 nam het idee over als keysym Multi_key. De reeksen staan per locale in een bestand genaamd Compose onder /usr/share/X11/locale/, en gebruikers kunnen eigen reeksen toevoegen in ~/.XCompose: <Multi_key> <minus> <greater> : "→".

Anders dan dode toetsen, die maar een handvol accenten opleveren, is Compose een algemene tekenfabriek: Compose o c geeft ©, Compose 1 2 geeft ½, Compose s s geeft ß, en wie dat wil kan er hele woorden mee definiëren. De interpretatie gebeurt in de client, oorspronkelijk in de invoerroutine van Xlib; GTK en Qt hebben eigen implementaties die hetzelfde bestand lezen. Weinig toetsenborden hebben de toets nog, dus de XKB-opties compose:ralt en compose:menu lenen een andere toets. Windows kent zoiets niet zonder hulpmiddelen als WinCompose, en macOS lost het op met Option als dode toets. Wie de reeksen ooit heeft geleerd, mist het als een van de weinige dingen uit de terminals van de jaren tachtig op andere platforms.

← Terug naar het lexicon