Komptometr

Dorr Felt zbudował pierwszy prototyp w Chicago w 1884 roku z pudełka po makaronie, szaszłykowych patyków, gumek recepturek i zszywek. Gotowa maszyna, opatentowana w 1887 roku, miała pełną klawiaturę — własną kolumnę klawiszy od jednego do dziewięciu dla każdego miejsca dziesiętnego. Naciśnięcie klawisza od razu wykonywało dodawanie, napędzane ruchem samego klawisza. Bez korby, bez osobnego kroku wprowadzania, bez niczego, o czym można by po drodze zapomnieć. Wprawny operator potrafił uderzać w kilka klawiszy naraz.

Odejmowanie opierało się na uzupełnieniach dziewiątkowych, wydrukowanych małymi cyframi na każdym klawiszu: wciskało się uzupełnienie zamiast liczby i ignorowało jedynkę, która wypadała z najstarszej pozycji. Nauka szybkiego posługiwania się tym trwała miesiącami, a operator komptometru stał się odrębnym zawodem, z własnymi szkołami, niemal w całości kobiecym, obecnym w działach płac jeszcze w latach 70.

Zakończenie ma pewną symetrię. Brytyjska firma Bell Punch sprzedawała komptometry na licencji i zbudowała na nich cały swój biznes maszyn biurowych — po czym w 1961 roku wypuściła Anitę, pierwszy na świecie w pełni elektroniczny kalkulator biurkowy. W niespełna dekadę zlikwidował on rynek mechanicznych maszyn dodających, własny również.