xf86-video-vesa
Het laatste redmiddel van X op een pc: een stuurprogramma dat niets van de videokaart weet, de BIOS om een beeldmodus vraagt en al het andere in software tekent.
Elke pc-videokaart sinds de jaren negentig implementeert de VESA BIOS Extensions, een standaardmanier om via de BIOS de beeldmodus te wijzigen en een lineair framebuffer te krijgen. Het vesa-stuurprogramma gebruikt niets anders: het roept de BIOS aan via een x86-emulator, kiest een van de modi die de kaart aanbiedt en tekent al het overige met de cpu, bij voorkeur via een schaduwbuffer in gewoon ram, omdat terugleze van de kaart traag is. Geen versnelling, geen 3D, geen extra monitoren.
Dat volstond voor installatieprogramma's, virtuele machines en nieuwe kaarten waarvoor nog geen stuurprogramma bestond. Vaak leverde het 1024×768 op een scherm dat breder wilde, omdat de BIOS de native resolutie van het laptoppaneel niet kende. Op machines met alleen UEFI valt er geen BIOS aan te roepen, en hebben modesetting en fbdev de rol overgenomen.