Kerfstok
Inkepingen in hout of bot die schapen, schulden en dagen telden lang voordat er cijfers waren om op te schrijven.
Het idee is prehistorisch — het Ishango-bot uit Congo is zo'n 20.000 jaar oud — maar de slimste vorm is de gespleten kerfstok. Een schuld werd als inkepingen over een stok gesneden, die vervolgens in de lengte werd gespleten: de lange helft ging naar de schuldeiser, het korte stuk naar de schuldenaar. Omdat alleen de nerf van de oorspronkelijke stok precies paste, was het een fraudebestendig bewijs dat geen geletterdheid vereiste.
De Engelse Exchequer hield de staatsschuld bij op gespleten hazelaarstokken tot in 1826. Toen de overbodige kerfstokken in 1834 in de ovens van het Paleis van Westminster werden verbrand, liep het vuur uit de hand, sloeg over en legde vrijwel het hele gebouw in de as. Weinig boekhoudmethoden zijn zo letterlijk afgeschaft.