Mesa

Brian Paul begon in augustus 1993 met Mesa als OpenGL-compatibele rasteriseerder, helemaal in software. De licentie van SGI voor echte implementaties was onbereikbaar, dus moest de bibliotheek zich lange tijd met de aanduiding ‘OpenGL-achtig’ tevredenstellen tot de kwestie van het handelsmerk was opgelost. De eerste publieke release kwam in 1995. Hardwareversnelling kwam eerst via Glide van 3dfx en daarna echt toen Precision Insight in 2000 Mesa koos als driverbasis voor DRI in XFree86 4.0. Tungsten Graphics, door Paul mede opgericht, nam de ontwikkeling over en introduceerde in 2008 Gallium3D, een architectuur waarin één driver voor een grafische kaart voor meerdere API's hergebruikt kan worden.

Gallium maakte het huidige Mesa mogelijk: radeonsi, iris en nouveau voor OpenGL, RADV, ANV en NVK voor Vulkan, llvmpipe en lavapipe volledig in software, en zink, dat OpenGL bovenop Vulkan draait. Valve betaalt ontwikkelaars voor RADV omdat de Steam Deck er van afhangt, Microsoft droeg in 2020 een Direct3D 12-backend bij voor zijn Linux-subsysteem, en ook de X-server rendert zijn 2D via dezelfde stack met Glamor. Dat een project dat ooit te traag was voor games de driver werd waaraan al het andere zich meet, is een van de fraaiere ommekeren van vrije software.