Marian Rejewski

Het Poolse Biuro Szyfrów deed in de jaren twintig iets wat geen enkele andere inlichtingendienst deed: het nam wiskundigen in dienst in plaats van taalkundigen. Rejewski was 27 toen de Enigma op zijn bureau belandde. De aanval berustte op permutatiegroepentheorie: de Duitsers verstuurden aan het begin van elk bericht de berichtsleutel tweemaal, en die herhaling leverde vergelijkingen op die de rotorpermutaties aan elkaar relateerden. In december 1932 had hij de rotorbedrading en de ingangstrommel, geholpen door documenten die de Franse inlichtingendienst van een Duitse ambtenaar had gekocht.

Met Jerzy Różycki en Henryk Zygalski industrialiseerde hij de methode: de cyclometer met zijn kaartsysteem, Zygalski's geperforeerde vellen en in 1938 de bomba kryptologiczna, zes gekoppelde Enigma-replica's die mechanisch rotorstanden afwerkten. Toen de Duitsers in december 1938 nog twee rotoren toevoegden, werd de werklast tien keer zo groot, en Polen had geen geld meer lang voordat het zonder ideeën zat.

Op 25 juli 1939 droegen de Polen in Pyry bij Warschau alles over aan de Britten en Fransen, replicamachines inbegrepen. Rejewski werkte de oorlog door in Frankrijk en later Engeland aan eenvoudigere codes, zonder te horen wat Bletchley deed, en was na 1946 kantoorbediende in Bydgoszcz. Zijn aandeel werd pas in de jaren zeventig publiek bekend.