IT-lexicon › AI & ML › ELIZA

ELIZA

AI & ML Svenska → Bijgewerkt: 2026-10-03

De eerste chatbot, geschreven door Joseph Weizenbaum aan het MIT tussen 1964 en 1966. Het beroemde DOCTOR-script bootst een rogeriaanse therapeut na door alles wat je net schreef als vraag terug te kaatsen.

De techniek is pure patroonherkenning op trefwoorden met eenvoudige herschrijfregels: geen begrip, geen geheugen, een paar honderd regels code. „Ik haat mijn broer” wordt „Vertel me meer over je gezin”. Weizenbaum schrok er diep van dat mensen, onder wie zijn eigen secretaresse, alleen gelaten wilden worden met het programma en er echte dingen aan toevertrouwden, ook al wisten ze precies hoe het werkte.

Dat verschijnsel heet sindsdien het ELIZA-effect: de neiging om begrip toe te schrijven aan systemen die alleen aannemelijk klinkende tekst produceren. Zijn boek Computer Power and Human Reason (1976) blijft onaangenaam actueel.

← Terug naar het lexicon