Caesarcijfer
Schuif elke letter drie plaatsen op in het alfabet. Dat volstond in 50 v.Chr. en volstaat tegenwoordig nergens meer voor.
Het eenvoudigste substitutiecijfer: elke letter wordt vervangen door de letter een vast aantal plaatsen verderop in het alfabet, met terugloop na de Z. Suetonius vermeldt dat Julius Caesar in zijn correspondentie een verschuiving van drie gebruikte. De sleutelruimte telt 25 mogelijkheden, wat betekent dat het cijfer met de hand in minder dan een minuut te breken is door ze allemaal te proberen.
Het leeft voort als lesvoorbeeld en, vermomd, als ROT13. De werkelijke waarde is illustratief: het laat zien dat een geheime methode niet hetzelfde is als een veilige, en dat een sleutelruimte groot genoeg moet zijn om uitputtend zoeken onmogelijk te maken. Beide inzichten werden veel later geformaliseerd, door respectievelijk Kerckhoffs en Shannon.