Y Window System

Y, Imperial College London’da bir bitirme projesi olarak yazıldı ve havada dolaşan bir iddiadan yola çıktı: X11 1987’den kalma bir protokoldü ve araç takımları, ICCCM ile EWMH onu öyle yamamıştı ki kimse dikişleri göremiyordu. Y’de sunucunun kendisi düğmeyi, menüyü, metin alanını bilir; istemci piksel çizip ayrı bir pencere yöneticisiyle pazarlık etmek yerine soketten “şu etiketle bir düğme oluştur” der. Pencere yönetimi de sunucuda olduğu için ICCCM’nin çözmek için var olduğu sorun sınıfı baştan ortadan kalktı. Kod GPL altında C++’tı ve Linux framebuffer’ında, geliştirme sırasında ise mevcut bir X sunucusundaki pencerede çalışıyordu.

Proje 2004–2006 arasında küçük bir topluluk topladı, sonra durdu. Bu, Xgl’in X’in OpenGL üzerinden birleştirilebileceğini gösterdiği yıllardı ve sektör protokolü koruyup içini değiştirmeyi seçti. Değişim sonunda geldiğinde adı Wayland’di, X.Org geliştiricilerince yapıldı ve widget’ları araç takımlarına bıraktı — Y’nin fikrinin tam tersi. Ad, Y’nin X’ten sonra gelmesine yapılan bir şakaydı; henüz ortaya bir Z çıkmadı.