XAA
XFree86'nın 2B hızlandırma için ilk ortak katmanı: sürücü kartın neler yapabildiğini bir tabloya yazıyor, gerisini XAA yazılımla hallediyordu.
1997'deki XFree86 3.3'e kadar her grafik sürücüsü hızlandırmasını kendisi yazıyordu, çoğu hiç yazmıyordu. Harm Hanemaayer bunu değiştirmek için XFree86 Acceleration Architecture'ı geliştirdi: sürücü, bir dizi ilkel için donanım rutinleri kaydeder (dikdörtgen doldurma, ekrandan ekrana kopyalama, metin için tek renkli desenleri renge genişletme, çizgi çizme) ve XAA bunları sunucunun çizim koduna, geri kalan her şey için yazılımsal yedekle birlikte örer. Mark Vojkovich 2000'de XFree86 4.0 için her şeyi baştan yazdı ve bir on yıl boyunca Linux'taki her ATI, Matrox ve S3 kartı pencerelerini böyle çizdi.
Sorun, ilkel listesinin 1995 model bir kartın blitter'ını yansıtmasıydı. XRender alfa karıştırma ve kenar yumuşatmalı metinle geldiğinde donanım yolu yoktu; bileşim yazılıma düştü ve masaüstleri çok daha fazlasını yapabilen kartlarda takılmaya başladı. Üstelik yeni kartlarda çok geçmeden geriye yalnızca 3B motorlar kaldı. 2005'te EXA devraldı ve XAA 2012'de X.Org sunucusundan çıkarıldı.