Volvelle
Katman katman perçinlenmiş, ay evrelerini, bayram günlerini ve şifreleri hesaplayan dönen kâğıt diskler; kâğıttan bir analog bilgisayar.
Volvelle, Orta Çağ ve Rönesans'ın kâğıt bilgisayarıdır: ortak bir merkezde sabitlenmiş ve bir çevirişte cevap verecek biçimde bölmelenmiş iki ya da daha fazla disk. Ramon Llull 1300'lerde mantık için kullandı; Petrus Apianus'un başyapıtı Astronomicum Caesareum (1540) gezegen konumlarını hesaplayan düzinelerce katman taşıyordu. Takvim volvelleri Paskalya'nın tarihini verirdi; tıbbi olanlar kan aldırmak için uygun zamanı.
İlke, yani birbirine karşı kayan eş merkezli ölçekler, doğrudan dairesel hesap cetveline ve şifre diskine uzanır. Çok azının günümüze ulaşmasının nedeni malzemedir: hareketli kâğıt parçalar yıpranır ya da kopar ve diskleri kaybolmuş bir volvelle süslü bir yapraktan ibarettir.