CAS gecikmesi (CL)
Column Access Strobe gecikmesi — bellek denetleyicisi bir veri sütunu istedikten sonra RAM’in onu teslim etmesine kadar geçen saat çevrimi sayısı. RAM özelliklerinde “CL” olarak yazılır (örn. DDR5-6000 CL30). CL ne kadar düşükse o kadar hızlıdır, ama frekansla birlikte değerlendirilmelidir.
Tuzak şu: CL çevrim cinsindendir, süre cinsinden değil. Gerçek gecikme (ns) = CL / frekans × 2000. DDR5-6000 CL30 ≈ 10 ns; DDR4-3200 CL16 ≈ 10 ns — yani CL sayıları farklı olsa da mutlak süre olarak eşit hızlıdırlar. Yüksek frekansın CL’si çoğunlukla da yüksektir, ama bant genişliğinde yine de kazanabilir. Ryzen’da bellek zamanlaması ek olarak önemlidir (Infinity Fabric bağlantısı yüzünden). tRCD, tRP, tRAS gibi başka zamanlamalar da vardır ama en çok CL anılır. 2024’ün tatlı noktası: AM5 için DDR5-6000 CL30, Intel için DDR5-6400+. XMP/EXPO profilleri bu zamanlamaları otomatik ayarlar.