strace
Pokazuje każde wywołanie systemowe programu wraz z argumentami i wartościami zwracanymi. Na pytanie „jaki plik konfiguracyjny faktycznie czyta?” odpowiada w dziesięć sekund zamiast godziny czytania kodu.
Opiera się na ptrace, czyli tym samym interfejsie jądra, z którego korzystają debuggery. Przydatne warianty: strace -f śledzi procesy potomne, -p PID podłącza się do działającego programu, -e trace=openat,stat odfiltrowuje szum, -c podsumowuje czas na wywołanie, a -o plik zapisuje wynik. Klasyczne zastosowania to znalezienie brakującego pliku stojącego za błędem „no such file”, sprawdzenie, z jakim gniazdem łączy się program, albo ustalenie, gdzie się zawiesił. Narzut jest spory — każde wywołanie zatrzymuje proces — więc to nie jest narzędzie produkcyjne. Odpowiedniki: ltrace dla wywołań bibliotek, dtruss w macOS.